Teknik Tablolar ve Hesaplama Araçları

Boru Çapı ve Debi Tablosu: DN Ölçüleri ve m³/h Kapasiteleri

Çelik, plastik ve paslanmaz borularda DN ve iç çaplara göre 1,5 ve 2,5 m/s hızlardaki debiler; basınçlı hava hatları için debi ve hacim tabloları.

ORFA Teknik EkibiGüncellendi: 30.10.20264 dk okuma

Standart boru çapı ve akış debisi tabloları

Boru çapı ve debi tablosu, bir borunun belirli bir akış hızında saatte kaç metreküp akışkan taşıyabileceğini gösterir ve pompa, hidrofor ve tesisat projelerinde boru çapı seçiminin başlangıç noktasıdır. Debi, borunun iç kesit alanı ile akış hızının çarpımıdır; bu yüzden aynı DN değerinde bile malzemeye ve et kalınlığına göre değişen iç çap sonucu doğrudan etkiler.

Bu sayfada çelik, plastik (PPRC/PVC) ve paslanmaz çelik borular için DN ölçüleri, iç çaplar, 1,5 m/s ve 2,5 m/s hızlardaki debiler ile basınçlı hava hatları için hıza göre debi ve serbest hava hacmi tablolarını bulabilirsiniz.

Debi Nasıl Hesaplanır?

Q (m³/h) = v (m/s) × π × d² / 4 × 3600 (d: iç çap, metre)

Örneğin iç çapı 53,0 mm olan DN50 çelik boruda 1,5 m/s hızda debi 1,5 × π × 0,053² / 4 × 3600 ≈ 11,9 m³/h’tir. Sıvı hatlarında 1–2 m/s aralığı ekonomik kabul edilir; 2,5 m/s üst sınır olarak kullanılabilir, daha yüksek hızlar gürültü, aşınma ve koç darbesi riskini artırır.

Sıvılar İçin Boru Çapı ve Debi Tabloları

Çelik Borular (Siyah Çelik; DN10–DN100 DIN 2440 / EN 10255 Orta Seri, DN150–DN200 EN 10220)

DN	Dış çap (mm)	Et kalınlığı (mm)	İç çap (mm)	Debi @ 1,5 m/s (m³/h)	Debi @ 2,5 m/s (m³/h)	Sürtünme kaybı @ 1,5 m/s (mSS/100 m)
10	17,2	2,35	12,5	0,66	1,10	30,5
15	21,3	2,35	16,6	1,17	1,95	21,2
20	26,9	2,65	21,6	1,98	3,30	15,1
25	33,7	3,25	27,2	3,14	5,23	11,3
32	42,4	3,25	35,9	5,47	9,11	7,9
40	48,3	3,25	41,8	7,41	12,35	6,6
50	60,3	3,65	53,0	11,91	19,86	4,9
65	76,1	3,65	68,8	20,08	33,46	3,5
80	88,9	4,05	80,8	27,69	46,15	2,9
100	114,3	4,50	105,3	47,03	78,38	2,1
150	168,3	4,50	159,3	107,63	179,38	1,3
200	219,1	5,90	207,3	182,26	303,76	0,9

Plastik Borular (PPRC / PVC / U-PVC)

DN	Dış çap (mm)	İç çap (mm, yaklaşık)	Debi @ 1,5 m/s (m³/h)	Debi @ 2,5 m/s (m³/h)	Sürtünme kaybı @ 1,5 m/s (mSS/100 m)
10	16	13,0	0,72	1,19	24,7
15	20	16,6	1,17	1,95	18,2
20	25	21,0	1,87	3,12	13,5
25	32	27,2	3,14	5,23	9,8
32	40	33,8	4,85	8,08	7,5
40	50	42,6	7,70	12,83	5,6
50	63	53,0	11,91	19,86	4,3
65	75	65,8	18,36	30,60	3,3
80	90	81,6	28,24	47,07	2,6
100	110	103,6	45,52	75,87	1,9
150	160	154,6	101,37	168,95	1,2
200	225	205,6	179,28	298,80	0,8

Paslanmaz Çelik Borular (304 / 316)

DN	Dış çap (mm)	İç çap (mm, yaklaşık)	Debi @ 1,5 m/s (m³/h)	Debi @ 2,5 m/s (m³/h)	Sürtünme kaybı @ 1,5 m/s (mSS/100 m)
15	21,3	17,3	1,27	2,12	17,9
25	33,7	29,7	3,74	6,24	9,1
50	60,3	55,3	12,97	21,62	4,2
80	88,9	84,9	30,57	50,95	2,5
100	114,3	108,3	49,74	82,91	1,9
150	168,3	163,3	113,10	188,50	1,1
200	219,1	215,1	196,23	327,05	0,8

Debiler iç çaptan hesaplanmıştır. Sürtünme kayıpları 1,5 m/s hızda, 15 °C su için Darcy-Weisbach / Colebrook-White ile bulunmuştur (pürüzlülük: siyah çelik 0,045 mm, plastik 0,007 mm, paslanmaz 0,015 mm). Plastik boruların iç çapı PN/SDR sınıfına göre değiştiğinden tablodaki iç çaplar yaklaşıktır.

İpucu: Aynı hızda küçük çaplı borularda 100 metredeki sürtünme kaybı belirgin şekilde daha yüksektir (örneğin 1,5 m/s’de DN15 çelikte yaklaşık 21 mSS, DN100’de yaklaşık 2 mSS). Uzun hatlarda çapı yalnızca hıza göre değil, toplam basınç kaybına göre de kontrol edin.

Basınçlı Hava İçin Boru Çapı ve Debi

Hava Hızına Göre Basınçlı Hava Debisi (m³/h)

Tablodaki değerler, hat içinde işletme basıncında akan havanın hacimsel debisidir (hız × iç kesit alanı). Ana dağıtım hatlarında basınç kaybını sınırlamak için genellikle 6–8 m/s civarı hızlar tercih edilir.

Hava hızı (m/s)	DN15	DN25	DN40	DN65	DN100	DN150
3	2,16	6,12	14,76	39,24	92,52	202,32
4	2,88	8,28	19,44	52,56	123,12	269,64
5	3,60	10,08	24,48	65,52	154,08	336,96
6	4,32	12,24	29,16	78,48	184,68	403,2
8	5,76	16,2	38,88	104,76	246,6	540,0

Serbest Havanın Basınç Altındaki Hacmi (dm³)

Kompresörün serbest hava çıkışının (FAD) işletme basıncındaki hacmi yaklaşık olarak V_basınçlı = V_serbest / (p + 1) ile bulunur (p: bar g, atmosfer basıncı 1 bar kabul edilmiştir; 1,013 bar alındığında sonuçlar yaklaşık %1 daha yüksek çıkar).

Serbest hava hacmi (dm³)	4 bar g (dm³)	6 bar g (dm³)	8 bar g (dm³)
5	1,0	0,71	0,56
10	2,0	1,43	1,11
25	5,0	3,57	2,78
50	10,0	7,14	5,56
100	20,0	14,29	11,11
200	40,0	28,57	22,22
500	100,0	71,43	55,56

Sık Sorulan Sorular

DN ölçüsü borunun iç çapı mıdır?

Hayır. DN (nominal çap) yalnızca bir anma ölçüsüdür. Gerçek iç çap boru standardına, malzemeye ve et kalınlığına göre değişir; örneğin DN50 çelik borunun iç çapı yaklaşık 53 mm iken DN50 PPRC/PVC boruda bu değer farklıdır.

Sıvı hatlarında hangi hız seçilmeli?

Kullanım suyu ve pompa hatlarında 1–2 m/s aralığı genellikle ekonomiktir. Pompa emme hatlarında kavitasyon riskine karşı daha düşük hızlar tercih edilir.

Plastik borular neden aynı DN’de farklı debi verir?

Plastik boruların dış çapı ve et kalınlığı çelik borulardan farklıdır; iç çap değiştiği için aynı hızda taşınan debi de değişir. Seçimde mutlaka gerçek iç çap kullanılmalıdır.

Sonuç

Boru çapı seçiminde DN değeri yerine gerçek iç çapı ve uygun akış hızını esas almak, hem yeterli debiyi hem de makul basınç kaybını sağlar. Bu tablolar sıvı ve basınçlı hava hatları için hızlı bir ön boyutlandırma imkânı sunar. Tesisatınız için uygun boruları borular ürün grubumuzda inceleyebilirsiniz.

Online Mağaza