Exproof Yatay Manyetik Şamandıralı Seviye Şalteri ve ATEX Bölgeleri

Yakıt tankları, solvent depoları, boya ve kimya prosesleri gibi yanıcı gaz, buhar veya tozun bulunabildiği alanlarda kullanılan her elektrikli cihaz potansiyel bir tutuşturma kaynağıdır. Bu nedenle bu alanlarda seviye kontrolü için patlayıcı ortama uygun olarak sertifikalandırılmış ekipman kullanılması yasal bir zorunluluktur. Exproof yatay manyetik şamandıralı seviye şalteri, tank cidarına yandan monte edilen ve şamandıra hareketini manyetik kuplajla, prosesle teması olmayan bir anahtar mekanizmasına aktaran, patlayıcı ortamlar için sertifikalı bir seviye şalteridir.

Bu yazıda bu şalterlerin çalışma prensibini, ATEX bölge ve işaretleme kavramlarını, seçimde dikkat edilecek noktaları ve kullanım alanlarını bulacaksınız.

Exproof Yatay Manyetik Şamandıralı Seviye Şalteri Nedir?

Yatay şamandıralı şalter; tank yan duvarındaki bir flanşa bağlanan gövde, gövdeden tank içine uzanan mafsallı bir kola bağlı paslanmaz çelik şamandıra ve gövdenin dış tarafındaki anahtar mahfazasından oluşur. “Exproof” (Ex korumalı) ifadesi ise cihazın, patlayıcı ortamlarda kullanım için ilgili standartlara göre test edilmiş ve sertifikalandırılmış olduğunu gösterir.

Çalışma Prensibi

1. Şamandıra hareketi: Sıvı seviyesi yükseldiğinde veya düştüğünde şamandıra, mafsal noktası etrafında yukarı ya da aşağı hareket eder.
2. Manyetik kuplaj: Şamandıra kolunun ucundaki mıknatıs, manyetik olmayan bir ayırma duvarının diğer tarafındaki ikinci mıknatısı veya anahtar mekanizmasını hareket ettirir. Böylece proses sıvısı ile elektrikli kısım arasında hiçbir mekanik geçiş veya sızdırmazlık contası bulunmaz.
3. Kontak değişimi: Mekanizma, mikro anahtarı tetikleyerek NO (normalde açık) veya NC (normalde kapalı) kontağın konumunu değiştirir.
4. Ex koruma: Anahtarın bulunduğu mahfaza, sertifikalı koruma tipine göre tasarlanmıştır; örneğin alev geçirmez (Ex d) mahfaza, içeride oluşabilecek bir tutuşmanın dışarıdaki patlayıcı atmosfere geçmesini engeller.
5. Kontrol: Kontak sinyali pompa, solenoid vana, alarm veya PLC gibi cihazları kumanda etmek için kullanılır.

Patlayıcı Ortam Bölgeleri ve ATEX

Avrupa’da ve Türkiye’de patlayıcı ortamda kullanılan ekipmanlar 2014/34/AB (ATEX) direktifine, bu ortamların bölgelere ayrılması ise 1999/92/AT direktifine dayanan mevzuata göre değerlendirilir. Tesisteki tehlikeli alanlar, patlayıcı atmosferin bulunma olasılığına göre sınıflandırılır:

Ex İşaretlemesi Nasıl Okunur?

Örneğin “II 2G Ex db IIC T6 Gb” işaretlemesinde: II yer üstü (madencilik dışı) uygulamaları, 2G gaz ortamları için kategori 2’yi, Ex db alev geçirmez mahfaza koruma tipini, IIC gaz grubunu (IIA, IIB, IIC arasında en zorlu grup; hidrojen ve asetilen dahil), T6 sıcaklık sınıfını (maksimum yüzey sıcaklığı 85 °C) ve Gb ekipman koruma seviyesini ifade eder. Şalterin işaretlemesi, kurulacağı bölgenin, gaz grubunun ve sıcaklık sınıfının gereklerini karşılamalıdır.

Avantajları

• Patlayıcı ortamlara uygunluk: Sertifikalı koruma tipi sayesinde tehlikeli bölgelerde yasal ve güvenli kullanım sağlar.
• Manyetik kuplaj: Proses ile elektrikli kısım arasında doğrudan bağlantı olmadığından sızdırmazlık ve güvenilirlik yüksektir.
• Yandan montaj: Tank üstüne erişimin zor olduğu veya belirli bir seviye noktasının izlenmesi gereken durumlarda idealdir.
• Dayanıklı yapı: Paslanmaz çelik şamandıra ve flanş, metal mahfaza ile zorlu endüstriyel koşullara uygundur.
• Esnek kullanım: Farklı seviyeleri izlemek için tank yüksekliği boyunca birden fazla şalter kullanılabilir.

Seçimde Dikkat Edilecek Noktalar

• Ex sertifikası ve işaretleme: Bölge, gaz/toz grubu ve sıcaklık sınıfı tesisin patlayıcı ortam risk değerlendirmesine uygun olmalıdır.
• Proses koşulları: Sıvının sıcaklığı, basıncı ve yoğunluğu; şamandıranın yüzebilmesi için sıvı yoğunluğu yeterli olmalıdır.
• Malzeme uyumu: Şamandıra ve ıslanan parçalar (genellikle AISI 316L) sıvıyla uyumlu olmalıdır.
• Elektriksel değerler: Kontak kapasitesi, kontrol devresinin gerilim ve akımına uygun olmalıdır.
• Kablo girişi: Ex d mahfazalarda kablo girişleri de sertifikalı Ex rakorlarla yapılmalıdır.

Kullanım Alanları

• Petrol, gaz ve akaryakıt tesisleri
• Kimya ve petrokimya tesisleri
• Boya, vernik ve solvent üretimi
• Yanıcı sıvı depolama tankları
• Atık su tesislerinin gaz oluşumu riski bulunan bölümleri

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

Exproof yatay manyetik şamandıralı seviye şalterleri, patlayıcı ortamlarda sıvı seviyesini güvenle kontrol etmek için doğru sertifikalandırılmış, sızdırmaz ve dayanıklı bir çözümdür. Doğru Ex işaretlemesi, uygun malzeme ve kurallara uygun montajla uzun yıllar güvenle çalışır. Diğer seviye çözümlerini Seviye Kontrol Cihazları sayfamızda inceleyebilirsiniz.