Basınçlı Hava Kapasite Tablosu: Boru Çapı ve Hacim Hesabı
DN15–DN200 borularda hava hızına göre basınçlı hava debisi, serbest havanın basınç altındaki hacmi ve kompresör debisinden boru çapı seçimi.
Basınçlı hava kapasite tablosu, bir hava hattının belirli bir akış hızında taşıyabileceği hava debisini ve kompresörün emdiği serbest havanın işletme basıncında ne kadar hacim kapladığını gösterir. Doğru boru çapı, basınç kaybını ve enerji tüketimini doğrudan etkiler: küçük çaplı hatlarda basınç düşer ve kompresör gereğinden yüksek basınçta çalışmak zorunda kalır.
Bu sayfada iki tablo ve bir hesaplayıcı bulacaksınız: boru çapı ve hava hızına göre hat kapasitesi (dm³/s), serbest havanın 4, 5 ve 7 bar g’deki hacmi ve kompresör debisinden boru çapı seçimi.
Serbest Hava ve Basınçlı Hava Farkı
Kompresör kapasitesi genellikle serbest hava debisi (FAD) olarak, yani atmosfer koşullarında emilen hava miktarı olarak verilir. Hava sıkıştırıldığında hacmi küçülür; boru hattında gerçekte akan hacim, işletme basıncındaki hacimdir. İzotermal yaklaşımla:
Vbasınçlı = Vserbest × 1,013 / (p + 1,013) (p: bar g)
Örneğin 100 dm³ serbest hava 7 bar g’de 100 × 1,013 / 8,013 ≈ 12,6 dm³ hacim kaplar. Bu nedenle boru çapı hesabında FAD değeri önce işletme basıncındaki debiye çevrilmelidir.
Boru Çapına Göre Basınçlı Hava Kapasitesi (dm³/s)
Aşağıdaki tablo, borudan işletme basıncında geçen gerçek hava debisini (dm³/s) hava hızına göre verir. Debi, hız ile borunun iç kesit alanının çarpımıdır; bu yüzden aynı çapta hız iki katına çıkarsa debi de iki katına çıkar.
Basınçlı Hava Boru Çapı Hesaplayıcı
Gerçek debi = FAD × 1,013 / (p + 1,013). Önerilen boru, aşağıdaki tablonun dayandığı yaklaşık iç çaplarla seçilir. 1 m³/dk = 16,67 dm³/s.| Hava hızı (m/s) | DN15 | DN20 | DN25 | DN32 | DN40 | DN50 | DN65 | DN80 | DN100 | DN125 | DN150 | DN200 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3,0 | 0,6 | 1,1 | 1,7 | 3,0 | 4,1 | 6,5 | 10,9 | 15,1 | 25,7 | 39,2 | 56,2 | 98,5 |
| 3,5 | 0,7 | 1,3 | 2,0 | 3,5 | 4,7 | 7,6 | 12,7 | 17,6 | 30,0 | 45,7 | 65,5 | 115,0 |
| 4,0 | 0,8 | 1,4 | 2,3 | 4,0 | 5,4 | 8,7 | 14,6 | 20,1 | 34,2 | 52,2 | 74,9 | 131,0 |
| 4,5 | 0,9 | 1,6 | 2,6 | 4,5 | 6,1 | 9,8 | 16,4 | 22,6 | 38,5 | 58,8 | 84,2 | 147,0 |
| 5,0 | 1,0 | 1,8 | 2,8 | 5,0 | 6,8 | 10,8 | 18,2 | 25,1 | 42,8 | 65,4 | 93,6 | 164,0 |
| 5,5 | 1,1 | 2,0 | 3,1 | 5,5 | 7,4 | 11,9 | 20,0 | 27,6 | 47,1 | 71,9 | 103,0 | 181,0 |
| 6,0 | 1,2 | 2,1 | 3,4 | 6,0 | 8,1 | 13,0 | 21,8 | 30,1 | 51,3 | 78,5 | 112,0 | 197,0 |
| 6,5 | 1,3 | 2,3 | 3,7 | 6,5 | 8,8 | 14,1 | 23,7 | 32,6 | 55,6 | 85,0 | 122,0 | 213,0 |
| 7,0 | 1,4 | 2,5 | 4,0 | 7,0 | 9,5 | 15,1 | 25,5 | 35,1 | 59,9 | 91,5 | 131,0 | 230,0 |
| 7,5 | 1,5 | 2,7 | 4,3 | 7,5 | 10,1 | 16,2 | 27,3 | 37,6 | 64,2 | 98,0 | 140,0 | 246,0 |
| 8,0 | 1,6 | 2,8 | 4,5 | 8,0 | 10,8 | 17,3 | 29,1 | 40,1 | 68,5 | 105,0 | 150,0 | 263,0 |
| 8,5 | 1,7 | 3,0 | 4,8 | 8,5 | 11,5 | 18,4 | 31,0 | 42,6 | 72,8 | 111,0 | 159,0 | 278,0 |
| 9,0 | 1,8 | 3,2 | 5,1 | 9,0 | 12,2 | 19,5 | 32,8 | 45,1 | 77,1 | 118,0 | 169,0 | 296,0 |
Tablonun dayandığı yaklaşık iç çaplar: DN15 ≈ 16 mm, DN20 ≈ 21,3 mm, DN25 ≈ 26,9 mm, DN32 ≈ 35,7 mm, DN40 ≈ 41,5 mm, DN50 ≈ 52,5 mm, DN65 ≈ 68,1 mm, DN80 ≈ 79,9 mm, DN100 ≈ 104,4 mm, DN125 ≈ 129 mm, DN150 ≈ 154,4 mm, DN200 ≈ 204,4 mm.
Örnek: Kompresör Hattı Çap Seçimi
FAD değeri 6 m³/dk (100 dm³/s) olan bir kompresör, 7 bar g işletme basıncında çalışsın. İşletme basıncındaki gerçek debi 100 × 1,013 / 8,013 ≈ 12,6 dm³/s’dir. Tabloda 6 m/s satırına bakıldığında DN50 hattın 13,0 dm³/s taşıdığı görülür; dolayısıyla DN50 ana hat bu kompresör için yaklaşık 6 m/s hızla yeterlidir.
Serbest Havanın Basınç Altındaki Hacmi (dm³)
| Serbest hava hacmi (dm³) | Basınçlı hava hacmi (dm³) | ||
|---|---|---|---|
| 4 bar g | 5 bar g | 7 bar g | |
| 5 | 1,01 | 0,84 | 0,63 |
| 10 | 2,02 | 1,68 | 1,26 |
| 15 | 3,03 | 2,52 | 1,9 |
| 20 | 4,04 | 3,37 | 2,53 |
| 25 | 5,05 | 4,21 | 3,16 |
| 30 | 6,06 | 5,05 | 3,79 |
| 35 | 7,07 | 5,89 | 4,42 |
| 40 | 8,08 | 6,73 | 5,06 |
| 50 | 10,1 | 8,42 | 6,32 |
| 60 | 12,1 | 10,1 | 7,58 |
| 70 | 14,1 | 11,8 | 8,85 |
| 80 | 16,2 | 13,5 | 10,1 |
| 90 | 18,2 | 15,1 | 11,4 |
| 100 | 20,2 | 16,8 | 12,6 |
| 125 | 25,2 | 21,0 | 15,8 |
| 150 | 30,3 | 25,2 | 19,0 |
| 175 | 35,3 | 29,5 | 22,1 |
| 200 | 40,4 | 33,7 | 25,3 |
| 225 | 45,4 | 37,9 | 28,4 |
| 250 | 50,5 | 42,1 | 31,6 |
| 275 | 55,5 | 46,3 | 34,8 |
| 300 | 60,6 | 50,5 | 37,9 |
| 350 | 70,7 | 58,9 | 44,2 |
| 400 | 80,8 | 67,3 | 50,6 |
| 500 | 101,0 | 84,2 | 63,2 |
| 750 | 151,0 | 126,0 | 95,0 |
| 1000 | 202,0 | 168,0 | 126,0 |
| 1250 | 252,0 | 210,0 | 158,0 |
Değerler izotermal sıkıştırma ve 1,013 bar atmosfer basıncı esas alınarak hesaplanmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Tablodaki debi serbest hava mı, basınçlı hava mı?
Boru kapasite tablosundaki değerler, hat içinde işletme basıncında akan gerçek hava debisidir. Kompresör FAD değerini kullanmadan önce ikinci tablo veya formülle işletme basıncına çevirin.
Basınçlı hava hattında hız neden sınırlandırılır?
Hız arttıkça sürtünme kaybı hızın yaklaşık karesiyle artar. Yüksek hız, hattın sonunda basıncın düşmesine, kompresörün daha yüksek basınçta çalışmasına ve enerji tüketiminin artmasına yol açar; ayrıca nem ve kirin hat boyunca taşınmasını kolaylaştırır.
m³/dk değerini dm³/s’ye nasıl çeviririm?
1 m³/dk = 1000 dm³ / 60 s = 16,67 dm³/s’dir. Örneğin 3 m³/dk FAD, 50 dm³/s’ye karşılık gelir.
Sonuç
Basınçlı hava hattının çapını belirlerken önce kompresör debisini işletme basıncına çevirmek, ardından uygun hızı sağlayan boru çapını seçmek gerekir. Tablolar ve hesaplayıcı bu iki adımı hızlıca yapmanızı sağlar. Hava hazırlama, valf ve bağlantı ekipmanları için pnömatik ekipmanlar ürün grubumuzu inceleyebilirsiniz.
Pnömatik ekipmanları satın alın
Ürünleri orfa.com.tr’de inceleyin, fiyatları görün ve online sipariş verin.
Satın Al →Teklif İsteWhatsApp’tan Sorunİlgili ürün grubu
Pnömatik Ekipmanlar →Teknik destek
Doğru ürün seçimi için ekibimizle görüşün.
+90 224 444 67 32[email protected]
İlgili Yazılar
Projeniz için doğru ürünü birlikte seçelim
Online mağazadan satın alın veya projenize özel fiyat teklifi isteyin.