Su Borularında Sürtünme Kaybı Hesap Cetveli ve Hesaplayıcı
DN20–DN250 çelik borularda debiye göre 100 metredeki sürtünme kaybı, Darcy-Weisbach yöntemi ve farklı boru malzemeleri için hesaplayıcı.
Su borularındaki sürtünme kaybı, suyun boru iç yüzeyine sürtünmesi nedeniyle hat boyunca kaybettiği basınçtır ve pompa basma yüksekliği, hidrofor basıncı ve boru çapı seçiminin temel girdisidir. Kayıp; debiye, boru iç çapına, iç yüzey pürüzlülüğüne ve hat uzunluğuna bağlıdır.
Aşağıdaki cetvel, galvaniz çelik borularda DN20–DN250 çaplar için 100 metre hat başına sürtünme kaybını metre su sütunu (mSS) olarak verir. Hesaplayıcı ile farklı malzeme, iç çap ve hat uzunluğu için kaybı hesaplayabilir, debiye uygun boru çapını bulabilirsiniz.
Sürtünme Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Düz borulardaki sürtünme kaybı Darcy-Weisbach denklemiyle bulunur:
hf = λ × (L / d) × v² / (2g)
- λ: Sürtünme katsayısı; Reynolds sayısına ve göreceli pürüzlülüğe (ε/d) bağlıdır ve Colebrook-White denklemiyle hesaplanır.
- L / d: Hat uzunluğunun iç çapa oranı.
- v: Ortalama akış hızı (debi / iç kesit alanı).
Kayıp hızın yaklaşık karesiyle arttığı için, aynı debide bir küçük çap seçmek kaybı kabaca 2–4 katına çıkarabilir (örneğin 10 m³/h’te DN50’de 4,2 mSS iken DN40’ta 14,4 mSS). 1 mSS ≈ 0,098 bar’dır.
Örnek
10 m³/h debi DN50 galvaniz çelik borudan (iç çap 53,1 mm) geçsin. Akış hızı yaklaşık 1,25 m/s’dir ve cetvelden 100 m’deki kayıp yaklaşık 4,2 mSS okunur. 60 m’lik bir hat için kayıp 4,22 × 0,6 ≈ 2,5 mSS (≈ 0,25 bar) olur. Dirsek, vana ve diğer bağlantı elemanlarının yerel kayıpları ayrıca eklenmelidir.
Sürtünme Kaybı Hesap Cetveli (Galvaniz Çelik, mSS / 100 m)
Sürtünme Kaybı Hesaplayıcı
Darcy-Weisbach ve Colebrook-White denklemleri, 15 °C su (ν = 1,14·10⁻⁶ m²/s). Plastik borularda iç çap SDR/PN sınıfına göre değişir; gerçek iç çapı elle girin.| Boru çapı | DN20 | DN25 | DN32 | DN40 | DN50 | DN65 | DN80 | DN100 | DN125 | DN150 | DN175 | DN200 | DN250 | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İnç | 3/4″ | 1″ | 1 1/4″ | 1 1/2″ | 2″ | 2 1/2″ | 3″ | 4″ | 5″ | 6″ | 7″ | 8″ | 10″ | ||
| İç çap (mm) | 21,7 | 27,3 | 36 | 41,9 | 53,1 | 68,9 | 80,9 | 105,3 | 130 | 155,4 | 182,9 | 207,3 | 260,4 | ||
| m³/h | l/dk | l/s | 100 m’deki basınç kaybı (mSS) | ||||||||||||
| 1 | 16,7 | 0,28 | 5,06 | 1,58 | 0,40 | 0,19 | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 1,5 | 25,0 | 0,42 | 10,98 | 3,38 | 0,83 | 0,39 | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 1,8 | 30,0 | 0,50 | 15,59 | 4,78 | 1,17 | 0,55 | – | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 2 | 33,3 | 0,56 | 19,12 | 5,84 | 1,43 | 0,67 | 0,20 | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 2,5 | 41,7 | 0,69 | 29,49 | 8,96 | 2,17 | 1,01 | 0,31 | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 3 | 50,0 | 0,83 | 42,08 | 12,74 | 3,07 | 1,42 | 0,43 | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 3,5 | 58,3 | 0,97 | 56,90 | 17,18 | 4,12 | 1,90 | 0,58 | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 4 | 66,7 | 1,11 | – | 22,28 | 5,33 | 2,45 | 0,74 | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 5 | 83,3 | 1,39 | – | 34,44 | 8,19 | 3,75 | 1,12 | 0,30 | – | – | – | – | – | – | – |
| 5,5 | 91,7 | 1,53 | – | 41,51 | 9,85 | 4,51 | 1,34 | 0,36 | – | – | – | – | – | – | – |
| 6 | 100,0 | 1,67 | – | 49,23 | 11,66 | 5,33 | 1,59 | 0,43 | – | – | – | – | – | – | – |
| 7 | 116,7 | 1,94 | – | – | 15,74 | 7,17 | 2,13 | 0,57 | – | – | – | – | – | – | – |
| 9 | 150,0 | 2,50 | – | – | 25,71 | 11,68 | 3,44 | 0,91 | 0,41 | – | – | – | – | – | – |
| 10 | 166,7 | 2,78 | – | – | 31,61 | 14,35 | 4,22 | 1,12 | 0,50 | – | – | – | – | – | – |
| 12 | 200,0 | 3,33 | – | – | – | 20,49 | 6,00 | 1,58 | 0,70 | – | – | – | – | – | – |
| 15 | 250,0 | 4,17 | – | – | – | 31,74 | 9,26 | 2,42 | 1,07 | 0,28 | – | – | – | – | – |
| 20 | 333,3 | 5,56 | – | – | – | 55,92 | 16,25 | 4,22 | 1,85 | 0,49 | – | – | – | – | – |
| 25 | 416,7 | 6,94 | – | – | – | – | 25,18 | 6,52 | 2,85 | 0,74 | – | – | – | – | – |
| 30 | 500,0 | 8,33 | – | – | – | – | 36,06 | 9,30 | 4,06 | 1,05 | 0,36 | – | – | – | – |
| 35 | 583,3 | 9,72 | – | – | – | – | – | 12,58 | 5,48 | 1,42 | 0,49 | – | – | – | – |
| 40 | 666,7 | 11,11 | – | – | – | – | – | 16,35 | 7,11 | 1,83 | 0,63 | – | – | – | – |
| 45 | 750,0 | 12,50 | – | – | – | – | – | 20,61 | 8,95 | 2,30 | 0,78 | 0,32 | – | – | – |
| 50 | 833,3 | 13,89 | – | – | – | – | – | – | 11,01 | 2,82 | 0,96 | 0,39 | – | – | – |
| 60 | 1000,0 | 16,67 | – | – | – | – | – | – | 15,75 | 4,02 | 1,36 | 0,55 | – | – | – |
| 70 | 1166,7 | 19,44 | – | – | – | – | – | – | 21,33 | 5,44 | 1,84 | 0,74 | 0,32 | – | – |
| 80 | 1333,3 | 22,22 | – | – | – | – | – | – | 27,76 | 7,06 | 2,38 | 0,95 | 0,42 | – | – |
| 90 | 1500,0 | 25,00 | – | – | – | – | – | – | – | 8,89 | 3,00 | 1,20 | 0,52 | 0,28 | – |
| 100 | 1666,7 | 27,78 | – | – | – | – | – | – | – | 10,94 | 3,68 | 1,47 | 0,64 | 0,34 | – |
| 110 | 1833,3 | 30,56 | – | – | – | – | – | – | – | 13,20 | 4,43 | 1,77 | 0,77 | 0,41 | – |
| 150 | 2500,0 | 41,67 | – | – | – | – | – | – | – | – | 8,15 | 3,24 | 1,40 | 0,74 | – |
| 180 | 3000,0 | 50,00 | – | – | – | – | – | – | – | – | 11,66 | 4,63 | 2,00 | 1,05 | 0,33 |
| 200 | 3333,3 | 55,56 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | 5,69 | 2,46 | 1,29 | 0,40 |
| 250 | 4166,7 | 69,44 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | 8,83 | 3,80 | 1,99 | 0,62 |
| 300 | 5000,0 | 83,33 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | 12,65 | 5,44 | 2,85 | 0,88 |
| 350 | 5833,3 | 97,22 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | 7,37 | 3,85 | 1,19 |
| 400 | 6666,7 | 111,11 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | 9,59 | 5,01 | 1,55 |
| 450 | 7500,0 | 125,00 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | 12,10 | 6,32 | 1,95 |
Değerler Darcy-Weisbach / Colebrook-White ile 15 °C su, ε = 0,15 mm (galvaniz çelik) ve EN 10255 orta seri (DN20–DN150) ile EN 10220 (DN175–DN250) iç çapları esas alınarak hesaplanmıştır. “–” olan hücrelerde akış hızı pratik kullanım aralığının dışındadır. Plastik ve paslanmaz borularda pürüzlülük daha düşük olduğundan kayıp aynı iç çapta daha azdır; hesaplayıcıda malzemeyi seçin.
Sık Sorulan Sorular
mSS ne demektir?
Metre su sütunu; basıncın, aynı basıncı oluşturan su sütununun yüksekliğiyle ifadesidir. 10 mSS yaklaşık 0,98 bar’a karşılık gelir.
Plastik borularda kayıp neden daha düşüktür?
PVC, PPRC ve PE boruların iç yüzeyi çeliğe göre çok daha pürüzsüzdür. Ancak aynı dış çaptaki plastik boruların iç çapı et kalınlığına (SDR/PN) bağlı olarak daha küçük olabilir; bu nedenle karşılaştırmayı gerçek iç çapla yapmak gerekir.
Dirsek ve vanaların kaybı cetvele dahil mi?
Hayır. Cetvel yalnızca düz boru kaybını verir. Bağlantı elemanlarının yerel kayıpları eşdeğer boru uzunluğu veya kayıp katsayıları ile ayrıca eklenmelidir.
Sonuç
Sürtünme kaybını doğru hesaplamak, pompanın ve hidroforun gereğinden büyük ya da küçük seçilmesini önler. Cetvel ve hesaplayıcıyla debi, çap ve malzemeye göre kaybı hızla belirleyebilirsiniz. Tesisatınız için uygun boruları borular ürün grubumuzda inceleyebilirsiniz.
Boruları satın alın
Ürünleri orfa.com.tr’de inceleyin, fiyatları görün ve online sipariş verin.
Satın Al →Teklif İsteWhatsApp’tan Sorunİlgili ürün grubu
Borular →Teknik destek
Doğru ürün seçimi için ekibimizle görüşün.
+90 224 444 67 32[email protected]
İlgili Yazılar
Projeniz için doğru ürünü birlikte seçelim
Online mağazadan satın alın veya projenize özel fiyat teklifi isteyin.