Fittings Çeşitleri

Flanş Nedir? Flanş Çeşitleri, Malzemeleri ve Doğru Seçim

Boru hatlarını, vanaları ve pompaları sökülebilir biçimde bağlayan flanşların çeşitlerini, malzemelerini, standartlarını ve montajda dikkat edilmesi gerekenleri inceleyin.

ORFA Teknik EkibiGüncellendi: 30.10.20263 dk okuma

Çelik flanş çeşitleri – boru bağlantı elemanı

Endüstriyel tesislerde ve altyapı projelerinde boru sistemleri akışkanları güvenli biçimde taşımak zorundadır ve bu güvenlik büyük ölçüde bağlantı elemanlarına bağlıdır. Flanş çeşitleri, boruları, vanaları, pompaları ve diğer ekipmanları sökülebilir ve sızdırmaz biçimde birleştirmek için en yaygın kullanılan çözümler arasındadır.

Bu yazıda flanşın ne olduğunu, başlıca flanş tiplerini, malzeme ve standart seçimini ve montajda dikkat edilmesi gereken noktaları bulacaksınız.

Flanş Nedir?

Flanş, boru ucuna veya ekipman ağzına bağlanan, üzerinde cıvata delikleri bulunan disk ya da halka biçimli bir bağlantı elemanıdır. İki flanş karşılıklı getirilir, arasına bir conta yerleştirilir ve cıvata veya saplamalarla sıkılır. Sızdırmazlığı conta sağlar; cıvatalar ise contayı gereken kuvvetle sıkıştırır. Flanşlı bağlantının en büyük avantajı, hattın kesilmeden sökülüp yeniden takılabilmesidir; bu da bakım, ekipman değişimi ve sistem değişikliklerini kolaylaştırır.

Başlıca Flanş Çeşitleri

Flanş tipi	Bağlantı şekli	Tipik kullanım
Kaynak boyunlu (Weld Neck)	Konik boyun kısmı boruya alın kaynağıyla birleştirilir	Yüksek basınç ve sıcaklık, değişken yükler ve kritik hatlar
Slip-on	Boru flanşın içine geçirilir, içten ve dıştan köşe kaynağı yapılır	Orta ve düşük basınçlı hatlar; montajı kolay ve ekonomik
Düz (plaka) flanş	Boyunsuz düz disk, boruya kaynaklanır	Düşük basınçlı su ve genel tesisat hatları
Kör flanş (Blind)	Deliksiz disk; hat ucunu kapatır	Hat sonları, ileride genişletilecek bağlantılar ve basınç testleri
Dişli flanş (Threaded)	Dişli boru ucuna vidalanır, kaynak gerektirmez	Kaynağın uygun olmadığı yerlerde, küçük çaplı ve düşük basınçlı hatlar
Soket kaynaklı (Socket Weld)	Boru flanştaki yuvaya (sokete) oturtulur, dıştan köşe kaynağı yapılır	Küçük çaplı, yüksek basınçlı hatlar
Gevşek flanş + stub-end (Lap Joint)	Stub-end boruya kaynaklanır, flanş üzerinde serbestçe döner	Sık sökülen hatlar, cıvata hizalamasının zor olduğu yerler, pahalı boru malzemeli sistemler

Gevşek flanşlı sistemde akışkanla temas eden yalnızca stub-end olduğundan, örneğin paslanmaz çelik bir hatta flanşın kendisi daha ekonomik bir malzemeden seçilebilir.

Flanş Malzemeleri

Flanş malzemesi, hattın çalışma sıcaklığı, basıncı ve akışkanın korozyon etkisine göre seçilir:

Karbon çeliği: Su, buhar, yağ ve genel endüstriyel hatlarda en yaygın tercih.
Paslanmaz çelik: Korozif akışkanlar, gıda, kimya ve hijyen gerektiren uygulamalar.
Alaşımlı çelik: Yüksek sıcaklık ve basınç altında dayanım gereken özel uygulamalar.

Flanş malzemesi boru malzemesiyle uyumlu olmalıdır; farklı metallerin birleştiği noktalarda galvanik korozyon riski ayrıca değerlendirilmelidir.

Standart, Basınç Sınıfı ve Conta Seçimi

Flanşlar ölçü ve basınç sınıfına göre standartlaştırılmıştır. Avrupa’da EN 1092-1 kapsamındaki PN sınıfları (ör. PN16, PN40), Amerikan sisteminde ise ASME B16.5 kapsamındaki Class sınıfları (ör. Class 150, Class 300) yaygın olarak kullanılır. Bir bağlantıdaki iki flanş aynı standart, çap ve basınç sınıfında olmalıdır; farklı standartlardaki flanşların cıvata delik daireleri genellikle birbirini tutmaz.

Conta da akışkan, sıcaklık ve basınca göre seçilir. Su hatlarında kauçuk contalar, buhar ve yüksek sıcaklıkta grafitli veya spiral sarımlı contalar, kimyasal hatlarda PTFE contalar tercih edilir.

İpucu: Flanş cıvatalarını tek tek sonuna kadar sıkmak yerine çapraz sırayla ve birkaç kademede, belirlenen torka kadar sıkın. Böylece conta eşit yük alır ve sızıntı riski azalır.

Flanşlı Bağlantının Avantajları

Sızdırmaz bağlantı: Doğru conta seçimi ve uygun torkla güvenilir sızdırmazlık sağlar.
Kolay montaj ve demontaj: Vana, pompa veya ekipman hattı kesmeden sökülüp değiştirilebilir.
Esneklik: Farklı basınç, sıcaklık ve akışkanlar için çok sayıda tip ve malzeme seçeneği vardır.
Geniş kullanım alanı: Petrokimya, enerji, gıda, su arıtma, HVAC ve gemi inşa gibi pek çok sektörde kullanılır.

Sık Sorulan Sorular

Kaynak boyunlu flanş ile slip-on flanş arasındaki fark nedir?

Kaynak boyunlu flanş boruya alın kaynağıyla birleşir ve konik boynu sayesinde gerilmeleri daha iyi dağıtır; yüksek basınç ve sıcaklıkta tercih edilir. Slip-on flanş borunun üzerine geçirilip köşe kaynağıyla sabitlenir; montajı kolaydır ancak daha düşük basınçlı hatlar için uygundur.

Kör flanş ne işe yarar?

Kör flanş deliksiz bir disktir. Boru hattının veya bir ekipman ağzının ucunu kapatmak, ileride genişletilecek bağlantıları körlemek ve hattı basınç testine hazırlamak için kullanılır.

PN16 flanş ile Class 150 flanş birbirine bağlanabilir mi?

Genel olarak hayır. Farklı standartlardaki flanşların cıvata delik daireleri ve ölçüleri farklıdır. Bağlanacak iki flanşın aynı standart, çap ve basınç sınıfında olması gerekir.

Sonuç

Flanşlar, modern boru sistemlerinde güvenli, sızdırmaz ve sökülebilir bağlantının temel elemanıdır. Doğru flanş tipi, malzemesi, basınç sınıfı ve conta seçimi için ORFA teknik ekibine danışabilir, kaynaklı fittingsler ürün grubumuzu inceleyebilirsiniz.

Online Mağaza